Bądź grzeczny bo cyganie przyjadą i cię zabiorą, czyli sytuacja Romów w Europie i Wielkiej Brytanii

"Moje Wielkie Cygańskie Wesele" to nowy program brytyjskiej telewizji opowiadający o życiu Romów w Wielkiej Brytanii. Emisja tego programu zagłusza minimalną próbę zrozumienia dla Romów, która zaczęła rodzić sie w europejskim społeczeństwie po ostatnim raporcie Viviane Reding, unijnej komisarz ds. praw podstawowych i sprawiedliwości, która oceniła, że sytuacja Romów w Europie jest skandaliczna.

Organizacja Lekarze Bez Granic stara się pomóc Romom mieszkającym w Rumunii. Pata Rat, które jest siedliskiem Romów zbieraczy śmieci jest jednym z miejsc, które wolontariusze odwiedzają regularnie. Osada została, ochrzczona imieniem Dallas.

Rodziny, które liczą od 8 do 15 osób mieszkają w jednym lub dwóch pokojach zbudowanych z kartonów, kawałków drewna i innych zgromadzonych materiałów. Domy bardzo często nie mają okien, systemów grzewczych i warunków sanitarnych. Większość z tych rodzin żyje z zarobków jednego członka rodziny, który był w stanie znaleźć pracę.

Romowie nie mają dostępu do opieki medycznej, dzieci bardzo rzadko chodzą do szkoły. Mają inne obowiązki, takie jak praca lub opieka na młodszym rodzeństwem. 

W Unii Europejskiej żyje od 10 do 12 milionów Romów, mniej więcej tyle samo osób ile żyje w Portugalii, czy Grecji. Wciąż bardzo mało wiadomo o życiu Romów, a to, co wiemy, bardzo często oparte jest na ignorancji i stereotypach. 70 do 80% mieszkańców Uni Europejskiej jest negatywnie nastawionych do Romów.

Ze względu na historię systematycznego lekceważenia przez władze lokalne i rząd Romowie są wypychani na margines społeczeństwa. Ludzie opisują Romów, jako leniwych, oraz narzekają, że nie są oni w stanie zaadoptować się w nowym środowisku. W konsekwencji wzajemne podejrzenia dominują relacje pomiędzy Romami, a nie Romami. Zrównoważone kontakty społeczne są bardzo trudne do nawiązania. Każda próba podjęta w kierunku poprawienia warunków życiowych Romów zajmuje dużo czasu i cierpliwości.

Złożony problem ludności romskiej, powinien być rozwiązany poprzez integrację Romów z resztą  społeczeństwa UE. Walka z wykluczeniem będzie skupiać się na kształceniu i zatrudnieniu. "Bieda jest dziedziczona z pokolenia na pokolenie, musimy zwiększyć "zatrudnialność" ludności romskiej poprzez poprawienie poziomu kształcenia" - wyjaśniał komisarz do spraw zatrudnienia i integracji  László Andor. W projekcie raportu Parlamentu Europejskiego podkreślono, że integracja Romów to długoterminowa inwestycja, która przyniesie zyski po 20-30 latach.

W Polsce mieszka od 30 do 50 tysięcy Romów, nazywanych popularnie Cyganami. Mniejszość ta jest w naszym kraju od setek lat, jednak przez ten czas stereotypowe podejście społeczeństwa nie zmieniło się. Nawet w dzisiejszych czasach utożsamiamy Cyganów z kradzieżami, i wszelkim złem, a wielu ludzi widząc ich na ulicach zaczyna nerwowo sprawdzać, czy nadal mają w kieszeni swój portfel. Romowie coraz bardziej dążą do integracji z Polakami, wysyłają  dzieci do szkoły, osiedlają się, rozpoczynają pracę.

Niestety dla Romów asymilacja jest bardzo ciężkim zadaniem. Prawie 30% dzieci romskich nie chodzi do szkoły, jednak powodem takiego stanu rzeczy nie jest tylko ubóstwo Romów, ale również nieznajomość języka polskiego oraz obawa przed prześladowaniami i selekcją w szkole.

Obecnie nadal dochodzi do aktów agresji wobec polskich Romów, choć nie są one tak nasilone jak pogrom w Mławie w 1991 roku. Sytuacja była wynikiem wypadku spowodowanego przez nastoletniego Cygana nieposiadającego prawa jazdy, który wjechał w 2 przechodniów (powodując tym samym śmierć oraz kalectwo). Sprawca został zaprowadzony na policję, jednak pośród mieszkańców rozniosła się fałszywa plotka, iż uniknął on kary. Przez 5 dni rozwścieczeni Polacy niszczyli doszczętnie mieszkania należące do Romów.

W Wielkiej Brytanii Romowie stają się szczególnie ważni przed wyborami – to wówczas kandydaci zwracają się bezpośrednio w ich stronę, aby uzyskać większe poparcie. Konserwatyści twierdzą, że poprzez Kartę Praw Człowieka Cyganie mogą się nielegalnie osiedlać na terenie ich kraju. Jednak brytyjscy Romowie nie przypominają tych zamieszkujących pozostałe kraje Europy. Są często bardziej "brytyjscy" niż rodowici mieszkańcy tego kraju. 

Ponad 500 tysięcy Romów mieszka na Węgrzech oraz w Słowacji, w Republice Czeskiej około ćwierć miliona, natomiast w Bułgarii i Rumunii niecałe 3 miliony. Liczby te ciągle rosną, a prawa mniejszości romskiej są nadal łamane.